Olimpiyatlar, Beden ve Akıl

15 Eylül 2009 Yorum yok

Ürkeklikle debelenen yeryuvarlağı bir sürecik ışıltıya sahne: Geçici olsa da, Olimpiyat meşalesinin parıltısı insanlığa sanki bir umut ışığı saçıyor. 1896′da Baron de Coubertin’in atılımıyla gündeme gelen çağdaş Olimpiyatlar 108 yıl sonra yeniden Atina’ya dönüyor. Taa başlangıçta tanrılarla ilgili oyunlar İ.Ö. 776 yılında Olimpos’ta baştanrı Zefs’in şerefine uygulandı, aralıksız olarak İ.S. 393′e dek sürdü. Böylesi uzun süreli başka bir düzenleme bilinmez. 1924′teyse kış oyunları yeni bir çağ açtı.

İlk ve tek karşılaşma 192 metrelik bir koşuydu. Kazanana yaban zeytin dallarından örülmüş basit ama şerefli bir taç takılırdı. Bunun onuru reklamcılık milyonlarından daha şanlıydı. Kazanabilmek için krallar bile halktan yarışçılarla koşuşurdu. Kazananın önemine müzik bestelenir, yontucular mermerden büstünü oyar, ozanlar onu öven şiirler yazardı. Kovalanan amaç, sağlıklı akıl sağlıklı bedende barınır düzgüsüydü. Sonraları Latince üç kelimeyle özetlendi başarının doruğu. CITIUS, ALTIUS, FORTIUS: Daha hızlı, daha yüksek, daha güçlü. Amaç hep aynıdır.

Olimpiyatlar beş yılda bir yapılırdı. Gelmekte olan oyunları ilan eden haberciler yakınırak Yunan kentlerine uzanır olayın yaklaştığını bildirirdi. Olimpiyat Barış Yılı ilan edilir, idam yargıları ertelenir, savaşlar durur, seyahatler güvenlikte yapılırdı. Sürtüşmenin, terörizmin sözü edilemezdi. Çağlar sonrası cihan savaşları yüzünden 1916, 1940 ve ’44 Olimpiyatları suya düştü! 1972 Olimpiyatları’nın kana bulandığını anımsayanlar çok. Şu dönemde güvenlik önlemleri temel sorun. Nereye gidiyoruz? Bunun yanı sıra hiç durmadan sırıtan bir oyun: Kolay tarafından taç giyerek madalyaya konmak.. Içtiği andı çiğneyip, Steroid denen biyokimyasal nesneleri bedene sokarak doping yapan sporcuların oluşturduğu düzensizlik ceylan çevikliğine kavuşmanın kestirme yolu! Işin acıklı yönü, tıbbi yoklamayı atlatabilen alicengiz oyunları bol!

Oyunlardaki amaç nedir? Yaşam koşusunda senin amacın nedir? Ne olmalı? Ne yüzle Tanrı’nın karşısına dikileceksin? Tanrı Sözü’nde yaşamınla ilgili köklü ve somut gerçeklere değinilir: “Bilmez misiniz? Koşu alanında yarışanların tümü koşuya katılır, ama ödülü tek kişi alır. Sizler de ödülü elde etmek amacıyla koşun” (I Korintoslular 9:24). Varlığının özünü önemini tanıyabildin mi? Yarışı ne yapmacık katkılarla, ne sırtında günah yüküyle, ne de dinsel-biçimsel törelerle doruklayabilirsin.

Sağtöre ve disiplin sporcunun ilkesi olmalı. Bu kişi kilosuna yediğine dikkat eder, keyfe zevke rest çeker. Yengiye götüren yol çocuk oyuncağı değil. Kutsal Söz’de buna koşut bir ilke vurgulanır: “Her atlet her konuda tutkularına üstün gelmek zorundadır. Bunu, solup giden bir çelengi başlarına geçirebilmek için yaparlar. Ama bizim amacımız hiç solmayandır” (I Korintoslular 9:25). Gönlü sporda olan, dört yılda bir yinelenen Olimpiyatlar’a yılın her ayında her gününde ilgiyle hazırlanır. Spora ters düşen her tutsaklıktan sakınır. Madalya onun tek kovalayışıdır. Rüyan özlemin nedir? İçi dışı günahla yoğrulu yaşamın kesin bozguna gideceğini bilmen boyun borcundur. İncil’in yüreklendirmesi açıktır: “…her tür ağırlığı ve kolaylıkla kuşatabilen günahı üzerimizden atalım. Önümüzdeki koşuyu katlanışla koşalım” (Ibraniler 12:1).

Sonuçlu, önemli bir yarıştasın. Seni yaratan, önüne belirgin bir amaç koydu: Canının güvenlikle, açık alınla o parlak Yurt’a ulaşması. Tanrı, canının hem sahibi hem de yönetmenidir. Bu canı arıtıp sonsuzun ödülüne yaraşır kılmak ön ilgisidir. İsa Mesih’i kurtarıcın olsun diye yeryüzüne gönderdi. Beden kuşanan İsa günahsız kötülüksüz yaşamıyla, tek kurtarabilen olduğunu kanıtladı. Kutsal kanını günahlılar yararına kurtulmalık niteliğinde sundu. İblise karşı kesin yengiyi gerçekleştirdi. Kurtuluş gönencine kavuşan inanlı imanının denektaşını dile getirir: “Onun içindir ki gelişigüzel koşmuyorum. Havayı yumruklarcasına boks yapmıyorum. Tam tersine, bedenimi eziyorum ve onu tutsak kılıyorum. Olmaya ki, başkalarına Söz’ü bildirdikten sonra, kendim onaylanmayan biri durumuna düşeyim… boşa koşmayayım ya da koşmuş olmayayım diye… Bu sonucu kovalayarak emek çekiyor, O’nun bende etkin iş gören gücü uyarınca çaba harcıyorum” (I Korintoslular 9:26,27; Galatyalılar 2:2b; Koloseliler 1:29).

İsa Mesih arıttığı insanı zafer yörüngesine çıkarır. İblise, günaha, ölüme, cehenneme karşı yengisiyle kanıtlanan tek kişidir O. İnanlısının yaşam disiplini şöyle özetlenmekte: “Gözlerimiz imanımızın önderi ve bütünleyicisi Isa’ya baksın. O önündeki sevinç için çarmıha katlandı, haç utancını hiç önemsemedi. Şimdi Tanrı tahtının sağında oturmuştur… Mesih İsa’nın değerli bir eri olarak sıkıntıları paylaş” (İbraniler 12:2; II Timoteos 2:3). O, inanlısını güngünden yüreklendirir: “…Gücünün az olduğunu biliyorum. Buna karşın, sözümü sıkı tuttun ve adımı yadsımadın” (Vahiy 3:8b).

Mesih şimdiki yaşamın sebatlı koşucusuna vaadini duyuruyor: “…Ölüme dek güvenilir ol, sana yaşam tacını vereceğim” (Vahiy 2:10b). O’nun inanlısı kanıtını şöyle vurgular: “Kuşkusuz, biz geri çekilip mahva gidenlerden değiliz. Tersine, imanı koruyup canı güvenliğe alanlarız” (İbraniler 10:39). Bunlardan biri haberci Pavlos’tur. Roma imparatoru Nero’nun buyruğuyla kellesi uçurulmadan önce şu ezgiyi yükseltti: “Sağlıklı yarışı yarıştım, koşu alanının sonuna ulaştım, imanı korudum. Bundan böyle benim için doğruluk tacı hazır bekliyor. Hak Yargıç Rab O Gün onu bana verecek; hem yalnız bana değil, O’nun görkemli gelişini sevgi duygusuyla bekleyen herkese” (II Timoteos 4:7,8). Doğruluk tacı Mesih bağlısının güvencesidir. Doğru ilkelere bağlı sporcu şeref kürsüsüne çıkar. Hak Yargıç’ın karşısına çıkacaksın, ama O’nun onayına kavuşamazsın. Çünkü yaşamın doğruluğa ters düşen eylemlerle dolu. Hak Yargıç doğruluk tacını Mesih’in doğruluğuyla donatılana verir; O’nun kurtarmalığıyla arıtılana.

Başarılı spora temel gereksinim nedir? Hiç duraksamadan verilecek yanıt şudur: Sağlam sağlıklı beden ve onu doğru ilkelere saygıyla kullanabilme yeteneği. Sporun bulucusu eski Yunan soruya daha da içerikli biçimde yaklaştı: Sağlıklı akıl sağlıklı bedende barınır. Olimpiyat karşılaşmaları bu amacı güderdi. Aklı bedeni doping yoluyla baltalayan kurnaz sporcular hiç değişmeyen ilkeye kulak versin, onu benimsesin.

İnsan bedeni Yaratan’ın en üstün eseridir kuşkusuz. Ama günah denen kötü sonuçlu illet hem aklı etkiledi, hem de bedeni. Kutsal Kitap insanın yaratılışını ve gelişimini anlatan Tanrı esinidir: “Tanrı insanı kendi suretinde yarattı. Böylece Tanrı suretinde yaratıldı o: Erkek ve dişi olarak. Onları kutsadı… RAB Tanrı Adem’i topraktan yarattı ve burnuna yaşam soluğunu üfledi. Böylece Adem yaşayan varlık oldu… Tanrı yaratıklarına baktı ve her şeyin çok iyi olduğunu gördü” (Yaratılış 1:27,28,31; 2:7). Tanrı kendi yaşam nefesini üfleyince öz varlığıyla koşut günahsız, kötülüksüz insanı yaratmış oldu. O’nun bozuk, günah nedeniyle düşük birini yarattığı düşünülebilir mi?

Tüm uğraşı güzeli bozmak, araya nifak sokmak olan şeytan, çok önceden en parlak melek iken Yaratanı’nı kıskandı, O’na rest çekerek üstünlük tasladı. Yaratığın Yaratanı kıskanması budalalık sayılmaz mı? İşte, günah budalalıkla oluştu. Bu çirkin eylemin sonrası akla hiç gelmedi. Egemen Tanrı o küstah meleği yücelerden attı; o pak yaratık zifiri karanlık şeytana (Lusifer) dönüştü. Kendi ardından cinler diye bilinen bir sürü meleği de taşıdı. Tanrı kararlaştırdığı vakitte insanı yarattı, erkekle eşini Aden bahçesine yerleştirdi. Yaratan’ın üstün yapıtını bozmak şeytanın bundan sonraki amacıydı. Yılana sokularak ilkin Havva’yı, sonra Adem’i budalalığa sürükledi. Onları da Tanrı gibi olmaya heveslendirdi. Bu olayda Yaratan atalarımızı cennetinden dışarı attı. O gün bugün insan soyu şeytanın saldırısıyla budalalık çalkantısında.
Ama Tanrı insanı o düşüşte bırakmadı. Yeryüzüne bambaşka bir insan göndereceğini o anda açıkladı (bkz. Yaratılış 3:15) ve sonraki çağlarda vaadini tümledi. Öncesiz Sözü, biricik Oğlu Mesih’i erden bir kızdan (Meryem) insan bedeninde insanlığa gönderdi (bkz. İbraniler 2:14,15). Bu insan herkesten farklıydı: Bakireden geldi, özgün ve kalıtımlı günahla bozulmamış kusursuz bedende doğdu. Tümden kutsal insan günahlı insanlar yararına kendisini kurban niteliğinde sundu, böylece Tanrı vaadini gerçekleştirdi. İnsanı seven hak Tanrı, öncesiz Oğlu’nun kurbanına iman edeni günahtan arıttığını, paklanmış evladı kıldığını bildiriyor (bkz. İbraniler 10:20).

Özetle, hepimizin birer parçası olduğumuz insanlık tarihi. Tanrı’nın suretinde ve benzerliğinde yaratılan üç kapsamlı varlık: Ruh, can ve beden (bkz. Mezmur 84;2; I Selanikliler 5:23). Bedenimiz fiziksel. Ruhumuz en azından onun gibi etkinsel. Ve canımız, varlığı işlerlikte tutan öğe. Can diri; ne var ki ölümü bekliyor. İnsanı Yaratanı’na bağlayan ruhun özelliği kolayından anlaşılıyor. Akıl diye bilinen özellik ise, canla ruhun kişiyi üstün aşamaya getirmesine, bedenin işlerliğine yardımda bulunabiliyor. Hayvanların kendine özgü aklı var, ama içlerinden hangisi insan aklına erişebilir? Aklımız Yaratan’ın suretini taşımanın göstergesidir. Böylesi güç anlaşılan varlıktır üç kapsamlı insan. Davut Tanrı’ya sorar: “İnsan nedir ki, sen onu anasın? Ademoğlu nedir ki, onu arayasın?” (Mezmur 8:4). İsa Mesih bunu çobanın kayıp koyununu kaygıyla arayışına benzetir (bkz. Luka 15:3-7).

Günahın etkisinde bulunan akıl bedenin parçalarını düşük, bozuk, çirkin ataklıklara sürükleyebiliyor. Beden düzensiz akıldan buyruk alınca eylemler canı allak bullak ediyor. Sözü edilen düzgü başka biçimde anlatılabilir: Sağlıklı beden sağlıklı akılla yönetilir. Akıl Yaratan’ın buyurduğu biçimde çalışmayınca, güzelim beden budalaca işlere dalabiliyor. Örneğin, doping, vb. Buna karşı sağduyulu yöntem kişiyi çağırıyor: “Tanrı’nın insan kavrayışını aşan barışı, Mesih İsa bağlılığında yüreklerinizi ve akıllarınızı koruyacaktır. Özetle kardeşlerim, aklınızı erdemli ve övgüye değer ne varsa ona yorun: Gerçek, saygılı, doğru, pak, güzel, onurlu olan ne varsa” (Filippililer 4:7,8). Bunun yanı sıra da birçoklarca sınanan ilke vurgulanıyor: “Şunu demek istiyorum: Vaktinizi Ruh yönetiminde geçirin. Böylece bedenin gereksiz isteklerini doyurmakla uğraşmazsınız. Çünkü bedenin istekleri Ruh’a, Ruh’un istekleri de bedene karşı çıkar. Bunlar birbirine karşı direnir. Öyle ki, özlediğiniz işleri yapamayasınız” (Galatyalılar 5:16,17).

Yaratan’ın benzersiz yapıtı buyruklarını arıtılmış ve yönlendirilmiş akıldan alınca eylemler doğruluğa kavuşur. Şeytanın buyrukları kovulur, varlık Tanrı’ya sunulur (bkz. Romalılar 12:1). Beden kendi mülkümüz değil, Tanrı’ca sağlanan en değerli emanettir. Sağlıklı biçimde kullanılması aklın sağlığına bağlıdır: “Mesih Tanrı’ca bizler için bilgelik kılındı” diye yazılmıştır (I Korintoslular 1:30). Aklı kısıtlı, sınırlı insana İsa Mesih’in kurtarmalığıyla zekanın kaynağı açılıyor: “Aklı pek olanı kesin esenlikte saklarsın; çünkü o sana güvenir” (Yeşaya 26:3). Değerlendirilecek ilke işte budur.

Varlığın barınağı, gizemlerle dolu beden tutsaklıktadır. Özgürlüğe kavuşmalı. Mesih bunu gerçekleştirir (bkz. Romalılar 3:23,24). En güçlü beden bile ölüm tutsağıdır; vefat ve çürüme kesin akıbetimiz. Isa Mesih yerimize öldükten sonra yeterlilikle dirildi. İnanlısını da diriltecek, ölümsüz beden verecek (bkz. Filippililer 3:20,21). Kurtarıcı Mesih’e bağlılık din özelliğinden, din görevlerinden apayrı ilişkidir. Günahlar için ölüp dirilene, inanlısına günahtan özgürlük ölüme üstünlük verebilene, yücelerde kesin egemenliğiyle belirene imanla sarılmaktır. Cana, ruha, bedene gerekli doğruluğu salt O sağlar. Çağrısı sana da ulaşıyor şu anda. Koş O’na, katıl hükümranlığına, kavuş armağanına.

Yazan: Thomas Cosmades